𝗧𝗵𝗲 𝗠𝗲𝘁𝗿𝗶𝘅

  ඔයාල මෙච්චර දවසක් ලෝකයේ ප්‍රබලම බෝම්බය කියලා හිතන් හිටියේ හිරෝෂීමාවට හෙලන ලද පරමාණු බෝම්බයද. එහෙම හිතන් හිටිය නම් අදින් පස්සේ එහෙම හිතන එක නවත්තන්න. මොකද මෙච්චර කාලයකට ලෝකයේ අත්හදා බලල තියෙන ප්‍රබලම බෝම්බය එක්ක බලද්දි හිරෝෂිමා බෝම්බය අත දරුවෙක් වගේ. මේක නමින් Tsar කියලා හදුන්වන්නේ. මේ ඒ කතාව.. ඔයාල අහලා තියෙනවනේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පස්සේ එක්සත් ජනපදය හා සෝවියට් රුසියාව අතර ඇති වුණ සීතල යුද්ධය. ලෝකයේ බලවතා තමන් කියලා පෙන්වන්න ඇති වුණ මේක සීතල යුද්ධය කියලා හැදින්වුවට අවි ආයුධ වලින් සිද්ධ වුණ යුද්ධයක් නෙමේ. ප්‍රධාන වශයෙන් දේශපාලන, ආර්ථික හා ප්‍රචාරක පෙරමුණු මත පදනම් වෙලා ඇති වුණ දෙයක්.  ඉතින් මේ සීතලේ යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලයක් විදියට බිහිවුණ Tsar බෝම්බය 1961 වර්ෂයේදී සෝවියට් භෞතික විද්‍යාඥ Andrey Sakhrov ඇතුලු කණ්ඩායමක් විසින් ගොඩනගලා තියෙන්නේ. Tsar එහෙමත් නැත්නම් Big Ivan ලෙසින් හදුන්වන මේ බෝම්බය නිර්මාණයේ මූලික අදියරේදි TNT මෙගාටොන් 100 ක ප්‍රබලත්වයක් සහිතව නිර්මාණය කිරීමට යෝජනා වෙලා තිබුණත් ඒ වගේ ප්‍රබලත්වයක් සහිත බෝම්බයකින් සිද්ධ වෙන්න පුලුවන් විශාල හානිය නිසාම පසුව එහි ධාරිතාවය T...

 පුරාණ හින්දු දර්ශනයට අනුව විද්‍යාමාන කළ හැකි සියලු ශබ්දයන්හි මූල බීජය ලෙස ‘ඕම්’ ශබ්දය සලකනු ලබයි. එසේම බොහෝමයක් මැවීම් පිළිබද හින්දු කතා පුවත් වල විශ්වය නිර්මාණය කරන මොහොතේ ‘ඕම්’ ශබ්දය පළමුවෙන්ම මුදාහරින ලද බවට විස්තර කෙරේ. මෙම ශබ්දය විශ්වය පුරා අඛණ්ඩව ප්‍රතිනාද වන බවත් එම කම්පනය සියලුම මූලික භෞතික වස්තූන් ද, සියලුම ජීවීන්, සියලුම භාෂා ආදී සියල්ල නිර්මාණයට හේතු වී ඇති බවත් කියවේ. ‘ඕම්’ යන්න අ, ඌ, ම් යන සංස්තික අක්ෂර තුනෙහි එකතුවකි. එසේම එම අක්ෂර තුන රහිතව කිසිදු වචනයක් ආරම්භ වීමට හෝ නැවත ශබ්ද කිරීමට හෝ අවසාන කිරීමට නොහැකිය. ‘ඕම්’ ශබ්දය ඉතා නිවැරැදිව නැවත නැවත උච්චාරණය කරන විට මුඛය පමණක් නොව මුලු සිරුරම අනුනාද කරයි. මින් ‘අ’ ශබ්දය මිනිස් සිරුරේ පහල සහ මධ්‍යම කද කොටස කම්පනය කරයි. ‘ඌ’ ශබ්දය පෙණහලු හා උගුර කම්පනය කරයි. ‘ම්’ ශබ්දය උගුර සහ හිස අනුනාදයට ලක් කරයි. එලෙස මෙම ශබ්ද තුන එකිනෙකට නිවැරැදිව පිළිවෙලින් තියුණු ලෙස උච්චාරණය කරන විට උච්චාරණය කරන්නාගේ ප්‍රාණය හෝ ශක්තිය මූලයන්ට ගමන් කර ‘ඕම්’ ශබ්දය ප්‍රතිනාද වේ. ‘ඕම්’ අක්ෂරය සෑදී ඇති අක්ෂර 3 විඥානයේ අවස්ථා 3ක් නිරූපණය වන බව පැවසේ. ‘අ’ ය...

  කලින් මන් අරන් ආපු විශ්වයේ තියෙන ආන්ත වස්තූන් ගැන post එකේ part 2 තමා මේ. ඔයා පලවෙනි කොටස බලපු නැති කෙනෙක් නම් මුලින් මේ link එකෙන් ගිහින් ඒක කියවලම මේක කියවන්න එන්න. https://metrixlk.blogspot.com/2025/04/extream-objects.html 5. Neutron star  නියුට්‍රෝන තාරකාවක් කියන්නේ ඉන්ධන අවසන් අවසන් වීම නිසා කඩා වැටුණු දැවැන්ත තාරකාවක්. ඒ කියන්නේ සුපර්නෝවා පිපිරුමකින් පසුව තාරකාවක ඉතිරි වන හරය සූර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් තුන් ගුණයකට වඩා අඩු නම් අන්න ඒවා නියුට්‍රෝන තරු බවට පත් වෙනවා.  මේ නියුට්‍රෝන තාරකාවක සෑම ප්‍රෝටෝනයක් හා ඉලෙක්ට්‍රෝනයක්ම එකට තලලා නියුට්‍රෝනයක් බවට පත් වෙලා තියෙන්නේ. ඒ කියන්නේ මේ නියුට්‍රෝන තරුවක 90%ක් විතර තියෙන්නේ නියුට්‍රෝන. මේව මිය යමින් පවතින විශාල සූර්යයෙක්ගෙන් හැදුනට සාමාන්‍යයෙන් නියුට්‍රෝන තාරකාවක් සදාකාලිකව පවතින දෙයක් කියලා තමා පිලිගැනෙන්නේ. අමරණීය කියන්නේ සෑහෙන කාලයක් පවතිනවා. ආයුකාලය තරුවේ ස්කන්ධය, උෂ්ණත්වය හා අනෙකුත් සාධක මත රදා පවතිනවා.  මේ නියුට්‍රෝන තරු සාමාන්‍ය තාරකා වගේ තාපයක් නිපදවන්නේ නෑ. හැබැයි ඒවා හැදෙන අවස්ථාවේදී කෙල්වින් මිලියන 10ක් තරම් උණ...

  විශ්වය එහි විශ්මයජනක විශාලත්වය තුළ මිනිස් අවබෝධයෙන් ඔබ්බට ගිය විශාල වපසරියක් තුළ පිහිටා ඇත. එදිනෙදා භෞතික විද්‍යාවට පටහැනිව මේ තාරකා විද්‍යාත්මක අපූර්වතා, ඒවායේ බලය, අද්භූත බව හා අතිවිශිෂ්ඨ බවින් මිනිසුන් අමන්දානන්දයට පත්කරනවා.  අද අපි කතා කරමු එලෙස පවතින බව දන්නා නමුත් අදටත් විද්‍යාඥයින් අතර මත ගැටුම් ඇති කරන එවැනි අතිශය ආන්තික වස්තූන් කීපයක් ගැන තොරතුරු. මුලින්ම කියන්නම්කෝ මොකක්ද මේ ආන්තික වස්තුවක් කියන්නේ කියලා. තාරකා විද්‍යාවේදී ආන්තික වස්තුවක් කියලා හදුන්වන්නේ විශ්වය පිලිබදව අප සතුව පවතින අබෝධයෙන් පිටත පවතින අසාමාන්‍ය භෞතික ගුණාංග හෝ හැසිරීම් ප්‍රදර්ශනය කරන ආකාශ වස්තුවක් හෝ සංසිද්ධියකට.  මෙම වස්තූන් බොහෝ වෙලාවට සාම්ප්‍රදායික විද්‍යාත්මක න්‍යායන් වලට අභියෝග කරන අතර විශ්වය ක්‍රියාකරන ආකාරය පිලිබදව අප සතුව පවතින උපකල්පන පිලිබදව නැවත වරක් සිතාබැලීමට යොමු කරනවා.. හරි දැන් යමු අපේ මාතෘකාවට. 1. Quasars   ක්වාසර් එකක් කියලා කියන්නේ සමහර මන්දාකිණි වල මධ්‍යස්ථයේ දක්නට ලැබෙන ඉතා ඉහළ දීප්තියකින් යුක්ත අතිශය විශාල කළු කුහරයක් තුලට අධික ප්‍රවේගයකින් සර්පිලාකාර වායුකින් බලගැ...

 ඒ 1883 අගෝස්තු 27 වන දා. එදින ඉන්දුනීසියාවේ ජාවා සහ සුමාත්‍රා අතර සුන්දා සමුද්‍ර සන්ධියේ පිහිටි krakatoa ගිනිකඳු දූපතෙන් දරුණු පිපිරීම් මාලාවක් පුපුරා ගියේය.   වාර්තාගත ඉතිහාසයේ වඩාත්ම බලගතු ගිනිකඳු පිපිරීම් වලින් එකක් ලෙස සැලකෙන මෙම ව්‍යයසනකාරී සිදුවීම සිතාගත නොහැකි විනාශයක් මුදා හරින ලද අතර ඉදිරි වසර කීපය සඳහා ලෝකය මත තවත් එක් මුද්‍රාවක් තැබීය! Krakatoa ප්‍රධාන පිපිරීමට මාස කිහිපයකට පෙර ඉදන්ම මෙවැනි විශාල පිපිරීමක් වෙයි කියලා සලකුණු පෙන්වමින් තිබුණේ. ඒ 1883 මැයි 20 වැනි දින ආරම්භ වූ දැවැන්ත පිපිරුම් මාලාවකින් අවසන් වූ කුඩා පිපිරීම් සහ කම්පන මාලවක් තුලින්. මෙම ආරම්භක පිපිරුම් අවට දූපත්වලට හානි සිදු කළ සුනාමි ඇති කිරීමට තරම් බලවත් විය.. පිපිරීමේ උච්චතම අවස්ථාව අගෝස්තු 27 වන දින ළඟා වූ අතර, එය කෙතරම් ප්‍රචණ්ඩකාරී පිපිරීම් මාලාවක් ද යත්, ඒවා කිලෝමීටර් 3,110 (සැතපුම් 1,930) දුරින් පිහිටි බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාවේ පර්ත් දක්වා සහ ඉන්දියන් සාගරයේ දූපත් වන මොරිෂස් අසල රොඩ්‍රිගුස් වෙත කිලෝමීටර් 4,800 (සැතපුම් 3,000) දක්වා දුරකට ඇසිණි. TNT මෙගා ටොන් 100කට (ජපානයේ හිරෝෂිමාව දැමු පරමාණු ...

  නිමක් නැති තොරතුරු ලෝකයක වේගයෙන් ඉගෙන ගැනීම කියන්නේ පුද්ගලයෙක්ට තියෙන ඉතා වටිනා හැකියාවක් සේම විශාල අවස්ථාවන් රාශියක්  ඉක්මනින් ලගා කර ගැනීමට තියෙන අශිර්වාදයක්. ඉතින් අද වන විට ලෝකයේ බහුතරයක් මේ AI තාක්ෂණය සමග තමන්ගේ ඉගැනීම් කටයුතු කරන්න පෙළඹිලා තියෙනවා. මේ සදහා වැඩි දෙනෙක් භාවිතා කරන්නේ chatGPT කියන language model එක. නමුත් මේක කොච්චර භාවිතා කරත් බහුතරයක් තාම දන්නෑ මේකෙන් කොහොමද ඉතා කාර්යක්ෂමව හා සරලවම තමන්ගේ කාර්යය හෝ අධ්‍යාපන කටයුත්ත කර ගන්නේ කියලා. ඉතින් අද මන් මේ ඔයාලට ලබා දෙන prompt 7 භාවිතා කරලා ඔයාලට පුලුවන් ඔයාල නොදන්නා ඕනම දෙයක් ඉතා සරලව chatGPT තුලින් ඉගෙන ගන්න. එහෙනම් යමු අද මාතෘකාවට, 1. ඔයාට මොනා හරි ඉතා සංකීර්ණ මාතෘකාවක් සංක්ෂිප්ත කරලා සරලව ඉගෙන ගන්න අවශ්‍ය නම් මේ පහලින් දාලා තියෙන prompt එක දීලා බලන්න chatGPT එකට. මේ prompt එක මගින් ඔයාට real world example සමගම අදලා සංෂිප්ත කරනය ලබා ගන්න පුලුවන්. prompt:  Act as a Subject Matter Expert and summarize [topic] in simple terms, using real-world examples. Break it down step by step for easy understanding. 2. ඔ...

  1908 ජූනි මාසයේ එක් උදෑසනක, දුරස්ථ සයිබීරියානු පාළුකරය හරහා දැවැන්ත පිපිරීමක් දෝංකාර දුන්නේය. දැනට තුන්ගුස්කා සිදුවීම ලෙස හඳුන්වන මෙම සිදුවීම 20 වැනි සියවසේ විශාලතම අභිරහසක් ලෙස පවතී. නිශ්චිත ප්‍රබලත්වය වසර ගණනාවක් පුරා විවාදයට හා සංශෝධනයට ලක්ව ඇතත්, විද්‍යාඥයන් සාමාන්‍යයෙන් එකඟ වන්නේ මෙම පිපිරීම TNT මෙගාටොන් 10 - 30 ත් අතර ප්‍රබලත්වයකින් යුක්ත බවයි. TNT මෙගාටොන් 30 ක් යනු ජපානයේ හිරෝෂීමාවට හෙලන ලද පරමාණු බෝම්බය මෙන් 2000 ගුණයක පමණ ප්‍රබලත්වයකි. වර්ග සැතපුම් 830 (කිලෝමීටර් 2,150) ප්‍රදේශයක ගස් මිලියන 80 ක් පමණ සමතලා කළ පිපිරීමක් වුවද මෙහි ඇති පුදුමය දනවන කාරණය නම් පොළව මත කිසිදු ආවාට සලකුණක් මින් ඇති කර නොතිබීමයි. එසේම සැලකිය යුතු පාෂාණ සලකුණුද බිම පතිත වී නෑ.  නමුත් මෙලෙස පිපිරීමක් ඇති වූ බවට ගුවන් තරංග එක්සත් රාජධානිය සහ එක්සත් ජනපදයේ වොෂින්ටන් ඩීසී මෙන්ම ජර්මනිය, ඩෙන්මාර්කය, ක්‍රොඒෂියාව සහ ඉන්දුනීසියාව ඉතා දුරින් පිහිටි රට වල පවා සටහන් වෙලා තියෙනවා. පිපිරීම ඇසින් දුටුවෙක් එය විස්තර කර ඇත්තේ "අහස දෙකට බෙදී ගිහින් මුළු උතුරු පැත්තම ගින්නෙන් වැසී ගියා. ඒ වෙලාවේ මගේ කමිස...